Dünyanın azalan gizemleri, büyüsünü de beraberinde götüredursun, çözecek hiyologrifleri, çivi yazıları azalan insanoğlu- haritada keşfedilecek yer, boşluk kalmadığını fark edip kendi gizemini kendi gizler oldu.
Kryptos, Vaşington'daki yeni CIA binası için 1990 yılında, Amerikalı heykeltraş Jim Sanborn tarafından dikilen, granit ve bakırdan yapılmış iki parçalı bir anıt.
Anıt üzerinde 4 ayrı şifreli metin bulunuyor. Ayrıca çevresinde mors alfabesi ile yazılmış birkaç cümle de var. Bu 4 metinlerden 3 tanesi -sonuncusu 98 yılında- çözüldü. Dördüncüsü ise şifre kırıcılar kahvesinin bitmez tükenmez geyik malzemelerinden.

15 yıldır bu bilmece ile uğraşan amatör ve profesyonel şifrecilerin ilerleme sağlayamamış olması, bilmecenin bu son parçasında, salt matematikten fazlasının gömülü olduğunu düşündürüyor.
Dördüncü metin şifre kırıcıyı yanıltacak biçimde hatalı olabilir. İçeriği yalnızca bir metin değil, ASCII bemzeri bir kodla metne gömülmüş bir resim, matematiksel sembol vs. olabilir. Hatta çözülmesi için CIA içinden bazı verilere ihtiyaç duyuluyor olabilir lakin Kryptos halka açık bir "meydan okuma" olarak tasarlanmamıştır.
Anıtın şeklinin üzerine giden oldu mu bilmiyorum. Uğraşılan şey iki boyutlu bir sayfa değil üç boyutlu bir anıt olduğuna göre, açılmış bir perdeye ya da kesilmiş bir silindire benzeyen şekli tekrar kıvırmak, katlamak denenmiş midir ?
Çözüm belki de bir heykeltraştan, müzisyenden, manavdan, şöförden, kısaca işin matematiğinden bir parça uzaktan bakan bir amatörden gelecektir. En nihayetinde anıtı tasarlayan bir şifreci değil, sanatçıdır.
ARKASINDAKİLER
 |
| Sanborn - Kuyuya taş atan aha bu |
Metinde ne yazıldığını bildiği kesin olan tek kişi, onu emekli bir CIA şifrecisiyle beraber tasarlamış olan Jim Sanborn'dur. Bunun dışında dönemin üst düzey CIA yetkilileri, Sanborn'a şifreleme konusunda danışmanlık yapmış Ed Sheidt de çözümden kısmen ya da tamamen haberdardır.
Sanborn, kod kırılmadan önce başına bir şey gelmesi ihtimaline karşı, asıl metnin iki farklı kopyasını, anahtarını iki dostuna emanet ettiği özel kasalarda saklamıştır. Sözkonusu dostlarının içeriği bilmediğinden emindir. Dostları, başına bir şey gelmesi halinde çözüm iddialarını test etmekle yükümlüdür. Bunun için önce, müşteri hizmetleri ayarındakilerin kullandığı bir yöntemle çözüm iddialarını kendilerine verilmiş bir tabloyla tartacaklardır. -"çözümün 75. harfi ne, 42. harfi ne" gibi-. Ancak bu kısmi teste doğru cevap verildiği taktirde çözüm adayı, asıl metinle kıyaslanmaya değer bulunacaktır.
Sanborn heykelin bir de "ana bilmece" içerdiğini, asıl mesajın ancak dört metin de çözüldükten sonra ortaya çıkacağını açıklamıştır.
METİNLER ve ÇÖZÜMLERİ
 |
| NSA in ilk 3 metni 93 yılında çözdüğünü gösteren belge |
Çözümleri Türkçe'ye çevirirken noktalama işaretlerini olduğu gibi bırakmaya çalıştım. Yazım yanlışlarını çeviride değil notlar bölümünde belirttim. Bazı cümleleri devrik ve zorlama bırakmak pahasına anlatımdan çok anlam uygunluğuna önem vermeye çalıştım.
Metin 1
Kullanılan şifreleme yöntemi : Çok Alfabeli Şifreleme, Vigenere Tablosu
Kod sözcük : Kryptos, Palimpsest
Çözülmüş metin : BETWEEN SUBTLE SHADING AND THE ABSENCE OF LIGHT LIES THE NUANCE OF IQLUSION
Türkçe tercümesi : Mahir gölgeleme ve ışık yoksunluğu arasında yanılsamanın nüansı yatar.
1- Burada Illusion (yanılsama) sözcüğü bir yazım hatasıyla IQLUSION olarak yazılmış
2- Palimpsest, üzerine başka bir şey yazmak için silinip tekrar doldurulmuş tarihi kitap / belge demektir.
3- Sanborn'un ifadesine göre bu çözüm dördüncü şifreyi çözmek için gereklidir.
Kişisel teori: Metin alacakaranlıkta ya da gündönümü gibi özel bir anda bazı harflerin okunmaz / farklı okunur olmasına gönderme olabilir. Belki de Antikite Mısır'ında rastlanan yapıyı zaman ve mekana yedirme oyunları, 3. metnin seçilme nedenidir.
Metin 2
Kullanılan şifreleme yöntemi : Çok Alfabeli Şifreleme, Vigenere Tablosu
Kod sözcük : Kryptos, Abscissa
Çözülmüş metin : IT WAS TOTALLY INVISIBLE HOWS THAT POSSIBLE ? THEY USED THE EARTHS MAGNETIC FIELD X THE INFORMATION WAS GATHERED AND TRANSMITTED UNDERGRUUND TO AN UNKNOWN LOCATION X DOES LANGLEY KNOW ABOUT THIS ? THEY SHOULD ITS BURIED OUT THERE SOMEWHERE X WHO KNOWS THE EXACT LOCATION ? ONLY WW THIS WAS HIS LAST MESSAGE X THIRTY EIGHT DEGREES FIFTY SEVEN MINUTES SIX POINT FIVE SECONDS NORTH SEVENTY SEVEN DEGREES EIGHT MINUTES FORTY FOUR SECONDS WEST X LAYER TWO
Türkçe tercümesi : tamamen görünmezdi bu nasıl mümkündür ? dünyanın manyetik alanınını kulandılar x dilgi toplandı ve yeraltında bilinmeyen bir lokasyona iletildi x Langley bunu biliyor mu bilmeliler orada dışarıda bir yere gömülü x kim kesin lokasyonu biliyor ? sadece WW bu onun son iletisiydi x otuzseki derece elli yedi dakika altı nokta beş saniye kuzey yetmiş yedi derece sekiz makika kırk dört saniye batı x ikinci katman
Notlar :
1- Yine bir yanlış yazım "underground (yeraltı ) yerine "undergruund" mevcut.
2- Metinde açıkça verilen koordinatlar, heykelin beş metre yakınındaki bir noktayı işaret ediyor. Nokta, CIA merkezinin içinde bir yerde kalıyor. Şimdiye kadar yaptığım araştırmada bu noktayı inceleyenlerinin bir geri bildirimine rastlamadım ancak koordinatların son derece kesin verilmiş olması, bu noktanın tesadüfi olmayacağı fikrini kuvvetlendiriyor
3- Sanborn, metinde adı geçen WW nin CIA in o zamanki başkanı olan William Webster olduğunu ve ona çözümü verdiğini açıkladı. Daha sonra ifadesini biraz bükerek Webster'ın bile çözümün tamamına sahip olmadığını ekledi.
4- Cümleler x ya da ? ile ayrılmış. Üçüncü metinde de aynı yöntem izlenmiş. İlki ise zaten tek cümle.
5- Absisca: Tr: Absis, haritadaki koordinat düzleminde x ekseni.
metin 3
Kullanılan şifreleme yöntemi : Kaydırma
Kod sözcük : 0362514 (KRYPTOS)
Çözülmüş metin : SLOWLY DESPARATLY SLOWLY THE REMAINS OF PASSAGE DEBRIS THAT ENCUMBERED THE LOWER PART OF THE DOORWAY WAS REMOVED WITH TREMBLING HANDS I MADE A TINY BREACH IN THE UPPER LEFT HAND CORNER AND THEN WIDENING THE HOLE A LITTLE I INSERTED THE CANDLE AND PEERED IN THE HOT AIR ESCAPING FROM THE CHAMBER CAUSED THE FLAME TO FLICKER BUT PRESENTLY DETAILS OF THE ROOM WITHIN EMERGED FROM THE MIST X CAN YOU SEE ANYTHING Q ?
Türkçe tercümesi : yavaşça çaresizce yavaşça girişin aşağı bölümünü tıkayan geçit enkasının kalıntıları titreyen ellerle kaldırılmıştı yukarı sol köşeye küçük bir yarık açtım ve deliği sonra deliği azıcık genişletip mumu soktum ve içeri baktım odadan kaçan sıcak hava alevi dalgalandırdı ancak içerideki odanın detayları sisin arasından belirdi X bir şey görebiliyor musun Q ?
1-Metin Tutankamon'un mezarını bulan Howard Carter dlı arkeoloğun, mezarın açılış tasvirinden alıntı.
2- Sonundaki "q" harfi dikkat çekiyor.
3- Bu seferki yazım hatası "Desperately"- çazresizce sözcüğünde
4- Sisin içinde artk beliren, duvarında ufak bir delik açılmış oda, ana şifreye ancak bu kadar yaklaşıldığının bir allegorisi mi yoksa tesadüf mü ?
metin 4
kullanılan şifreleme yöntemi
kod sözcük
çözülmüş metin
Türkçe tercümesi
notlar: Sanborn 2006 yılında, ilk metindeki çözümün bu metin için ip uçları taşıdığını açıkladı. 2010 yılında ise şifrelenmiş metindeki "64-69 NYPVTT" harflerinin çözümünün "BERLIN" olduğunu söyledi. Bu iki ipucuna rağmen henüz bir ilerleme sağlanabilmiş değil.
Metnin heykeldeki hali aşağıda. Şu an çözülmüş olan 1. ve 3. metni kalın ve altı çizili olarak yazdım.
Sol sütun kod, sağ sütun anahtar metinleridir.
EMUFPHZLRFAXYUSDJKZLDKRNSHGNFIVJ
YQTQUXQBQVYUVLLTREVJYQTMKYRDMFD
VFPJUDEEHZWETZYVGWHKKQETGFQJNCE
GGWHKK?DQMCPFQZDQMMIAGPFXHQRLG
TIMVMZJANQLVKQEDAGDVFRPJUNGEUNA
QZGZLECGYUXUEENJTBJLBQCRTBJDFHRR
YIZETKZEMVDUFKSJHKFWHKUWQLSZFTI
HHDDDUVH?DWKBFUFPWNTDFIYCUQZERE
EVLDKFEZMOQQJLTTUGSYQPFEUNLAVIDX
FLGGTEZ?FKZBSFDQVGOGIPUFXHHDRKF
FHQNTGPUAECNUVPDJMQCLQUMUNEDFQ
ELZZVRRGKFFVOEEXBDMVPNFQXEZLGRE
DNQFMPNZGLFLPMRJQYALMGNUVPDXVKP
DQUMEBEDMHDAFMJGZNUPLGEWJLLAETG
| ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZABCD
AKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYP
BRYPTOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPT
CYPTOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTO
DPTOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOS
ETOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSA
FOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSAB
GSABCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSABC
HABCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSABCD
IBCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSABCDE
JCDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSABCDEF
KDEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSABCDEFG
LEFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSABCDEFGH
MFGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSABCDEFGHI
|
ENDYAHROHNLSRHEOCPTEOIBIDYSHNAIA
CHTNREYULDSLLSLLNOHSNOSMRWXMNE
TPRNGATIHNRARPESLNNELEBLPIIACAE
WMTWNDITEENRAHCTENEUDRETNHAEOE
TFOLSEDTIWENHAEIOYTEYQHEENCTAYCR
EIFTBRSPAMHHEWENATAMATEGYEERLB
TEEFOASFIOTUETUAEOTOARMAEERTNRTI
BSEDDNIAAHTTMSTEWPIEROAGRIEWFEB
AECTDDHILCEIHSITEGOEAOSDDRYDLORIT
RKLMLEHAGTDHARDPNEOHMGFMFEUHE
ECDMRIPFEIMEHNLSSTTRTVDOHW?OBKR
UOXOGHULBSOLIFBBWFLRVQQPRNGKSSO
TWTQSJQSSEKZZWATJKLUDIAWINFBNYP
VTTMZFPKWGDKZXTJCDIGKUHUAUEKCAR
| NGHIJLMNQUVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJL
OHIJLMNQUVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJL
PIJLMNQUVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJLM
QJLMNQUVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJLMN
RLMNQUVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQ
SMNQUVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQU
TNQUVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQUV
UQUVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQUVW
VUVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQUVWX
WVWXZKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZ
XWXZKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZK
YXZKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZKR
ZZKRYPTOSABCDEFGHIJLMNQUVWXZKRY
ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZABCD
|
Kaynaklar:
İlk üç metnin çözümü için tıklayın.